Tượng đài Cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập - Một tác phẩm nghệ thuật trên quê hương Hà Tĩnh


02-04-2016
Hai mươi năm trở lại đây, Hà Tĩnh đã xuất hiện nhiều cụm tượng đài có quy mô lớn đã được dựng lên. Những cụm tượng đài đã đạt được giá trị nghệ thuật nhất định với những nội dung lịch sử - cách mạng tiêu biểu trên mảnh đất có truyền thống đánh giặc giữ nước qua hàng ngàn năm.


          Chúng ta có thể dễ nhận ra những cụm tượng đẹp được thời gian thừa nhận: Tượng đài Đồng Lộc chiến thắng; tượng đài Xô Viết Nghệ Tĩnh ở Ngã ba Nghèn, Can Lộc, tượng đài cuộc kháng chiến của Phan Đình Phùng ở Vũ Quang…

          Tượng đài chân dung Bác Hồ ở một số nơi như: Tượng Bác ở Thành phố Hà Tĩnh, tượng Bác ở Thị trấn Hương Khê… là những tượng đài với mô tuýp quá quen thuộc mà nhiều địa phương trong cả nước dựng lên, vì vậy nó nghèo về kiến  trúc, yếu về sáng tạo được dựng lên theo một thói quen của các nhà điêu khắc ít bản lĩnh.

          Tượng chân dung danh y Lê Hữu Trác được dựng trên lưng núi Voi quê hương ông ở huyện Hương Sơn là một tượng đài đẹp bởi giá trị nghệ thuật của nó. Cụm tượng chân dung nhà chí sỹ cách mạng Phan Đình Phùng dựng ở thị trấn Vũ Quang cho ta một nhận cảm mạnh và hoành tráng về cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nghĩa quân, tướng Cao Thắng và vị lãnh tụ kiên trung Phan Đình Phùng.

Gần đây, tượng đài Cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập được dựng lên tại Thị trấn huyện Cẩm Xuyên, sau hai năm sáng tác và thi công (2012 -  2014). Cùng với hai cụm tượng: Lê Hữu Trác, Phan Đình Phùng, Hà Tĩnh có bộ ba cụm tượng chân dung đạt giá trị nghệ thuật đương đại, tất cả đều được tạc bằng đá Thanh Hóa, một chất liệu bền vững và giàu tính truyền thống.

          Tượng đài Cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập được xây dựng trên hình tượng nhân vật lịch sử, nên từ ý tưởng thiết kế đến hình thức thể hiện đều mang tính tả thực… Dáng đứng thẳng, hơi vươn người về phía trước, mặt ngoảnh hướng Bắc ghé Tây, tay trái đưa lên ngực (trái tim) biểu cảm Hà Huy Tập -  một chiến sỹ cách mạng, một lòng, một dạ luôn hướng về Tổ quốc, về Đảng, về nhân dân, đặc biệt là quê hương Hà Tĩnh, nơi đã sinh ra ông, nuôi dạy ông trở thành người chiến sỹ cách mạng. Khối tay phải hạ xuống, bàn tay nắm chặt biểu hiện chí khí mạnh mẽ của người cộng sản, khẳng định con đường cách mạng mà ông và đồng chí của mình đã chọn là tất thắng.

          Toàn bộ chân dung ông, từ ánh mắt, khóe miệng, tầm nhìn, phong thái toát lên khí phách hiên ngang, lạc quan của người trí thức cách mạng, nên khi tạo hình phải cân bằng giữa các mảng khối, phải thanh thoát, triết tự. Các lớp, các tầng tôn nhau lên tạo cảm giác mở. Ánh sang thiên tạo và nhân tạo phải chủ động sao cho không gian ba chiều đều được phát huy tối đa. Tất cả các bề mặt của khối đón sáng theo nhiều chiều khác nhau nhưng cùng trong một trật tự hợp lý và thẩm mỹ.

          Các hình thái điêu khắc đá hợp nhất, phát huy hết giá trị của chất liệu truyền thống được chuyển tải bằng ngôn ngữ đá hiện đại.

          Tượng đài đã thể hiện được vị thế, cốt cách một nhân vật lịch sử, một trí thức bình dị, cao cả và yêu nước thương nòi, một người con ưu tú của quê hương Hà Tĩnh anh hùng.

          Khối lửa phía sau tượng, như một sự liên kết mô phỏng khoảnh khắc gian khổ khi dân tộc Việt Nam đang rên xiết trước ngọn lửa bạo tàn của thực dân phong kiến. Nó tố cáo tội ác của chúng nhưng không làm nản lòng các chiến sỹ cộng sản. Biểu trượng ấy cho ta cảm giác mạnh về người cách mạng, tất cả vì lý tưởng cộng sản cao đẹp.

          Dưới chân tượng, mảng phù điêu mô tả những lớp sóng cuồn cuộn dâng cao như trào lưu cách mạng tất yếu của dân tộc mà người chiến sỹ cộng sản Hà Huy Tập là một trong những người khởi nguồn.         

          Tượng đài Cố tổng Bí thư Hà Huy Tập là một thể thống nhất giữa nội dung và hình thức, giữa không gian chung và cụm tượng, tất cả đã tạo thành một tổ hợp nghệ thuật giàu tính văn hóa bản địa, trong không gian trang nghiêm và thân thiện.

          Tượng đài cao 12,6m, trong đó phần tượng cao 7,5m, sử dụng hết 100 khối đá, tương đương ngót 300 tấn, tất cả đều là đá xanh nguyên khối được khai thác từ Thanh Hóa. Đơn vị thi công là Công ty cổ phần Xây dựng – Mỹ thuật Việt Nam, các nghệ nhân làng đá Ninh Vân – Ninh Bình thể hiện, tác giả trực tiếp chỉ đạo. Tượng do nhà điêu khắc Trịnh Thế Hội sang tác. Đây là tác giả đã thành công trong một số công trình tượng đài lớn ở Hà Tĩnh.

          Tượng đài dựng lên, tồn tại được với thời gian là rất khó, nếu nó không có giá trị nghệ thuật, nó không đảm bảo được nội dung phong phú và súc tích (ngoại trừ sự bền vững về chất liệu). Ba cụm tượng đài chân dung nói trên đều có những yếu tố cần cho một công trình nghệ thuật điêu khắc ngoài trời:

-         Chọn đượng phác thảo tốt.

-         Tìm được chất liệu quý, phù hợp.

-         Không gian đặt tượng và cảnh quan xung quanh.

Trong thực tế có những cụm tượng đài chân dung thường bị động ở yếu tố thứ ba, do nhà làm quy hoạch thiếu tầm nhìn chiến lược, họ chỉ loay hoay với yếu tố cần mà quên đi yêu cầu đủ của một công trình văn hóa cộng đồng…

     Tượng đài chân dung Cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập hiện thỏa mãn đủ ba yếu tố cho một tượng ngoài trời. Điều trước mắt cần phải làm là hoàn thiện những chi tiết của khuôn viên, những chi tiết này dù là cái gì đi nữa thì chỉ để phục vụ cụm tượng mà thôi. Khái quát mà nói, cụm tượng đài Cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập là một hành tinh thì tất cả những gì xung quanh chỉ là những vệ tinh. Thực tế cho thấy không ít những cụm tượng đài do sự chèn ép của cây trồng trong khuôn viên khi lớn lên cùng với nhà cửa xây dựng cao tầng xung quanh làm cho cụm tượng hết khả năng phát huy và dần dần đi vào quên lãng.

     Hà Tĩnh đã và đang xây dựng những cụm tượng đài có quy mô bề thế, với nhiều nội dung phong phú, nhưng những cụm tượng có giá trị nghệ thuật thì còn ít. Những nhà hoạch định chiến lược cho những công trình công cộng thiết nghĩ phải có tư duy hiện đại, phải có sự tham gia của nhiều ngành, nhiều nhà, như vậy mới thể có được những công trình công cộng, trong đó tượng đài là ngôn ngữ đặc thù và hiện đại: Đẹp về nghệ thuật, sâu sắc về nội dung, bền vững về kết cấu.


Người đăng:BQL
02-04-2016
Các bài viết gần đây
Các bài viết cùng chuyên mục

Tin nổi bật

Bánh đùm, bánh đúc nóng hổi, ăn một lần nhớ mãi

Xã Tiên Điền (Nghi Xuân - Hà Tĩnh) - quê hương của Đại thi hào Nguyễn Du là nơi của những món ăn thấm đượm hồn quê như bánh đùm, bánh đúc. Món ăn tuy dân dã nhưng thực sự khơi dậy và làm sâu sắc...